بازتاب تاکتیک های جنگی سغدی بر نقاشی دیواری های پنجیکت تاجیکستان

نکات برجسته مقاله “بازتاب تاکتیک های جنگی سغدی بر نقاشی دیواری های پنجیکت (تاجیکستان)”

Sogdian Tactics as Mirrored in the Panjikent Murals/ by: Boris I. Marshak

  لینک دانلود مستقیملینک دانلود غیر مستقیم

سغدیان اقوام ایرانی باستانی هستند که  نیاکان تاجیکان در تاجیکستان، ازبکستان و کشورهای اطراف بین آمودریا و سیردریا به شمار می روند. اقوام سغدی که شاید بیشتر به خاطر نقش برجسته شان در جاده ابریشم معروف باشند با اساطیر و هنرهای ایرانی آشنایی داشتند و خود از پاسداران فرهنگ ایران در طول تاریخ بودند. مقاله زیر به برسی بازتاب اساطیر و حماسه های ایرانی به خصوص دوئل میان پهلوانان در دیوارنگار های پنجکیت (پنجکند) در تاجیکستان می پردازد. هنرمندان درگیر این نقش ها از حماسه سرا تا نقاش به خوبی با حماسه های رستم و سایر پهلوانان قرن ها پیش از نگارش شاهنامه آگاهی داشتند. در قیاس با مینیاتورهای دوره های اسلامی، پوشش و سلاح پهلوانان در این نقاشی ها به آن چه واقعا در تن پهلوانان اسطوره ای/ تاریخی بود نزدیک تر است.

پهلوانان سوارکار سنگین اسلحه سغدی- منبع: Sogdian Arms and Armour in the Period of the Great Migrations/ by: Valentina I. Raspopova

مراحل دوئل بین سوارکاران: گاهی بنا به توافق نتیجه نبرد بین دو سپاه را دوئل میان دو سوارکار از دو طرف تعیین می کرد.  در اسطوره های سغدی نظیر بقیه ملل آسیای میانه و ایران نبرد های تن به تن با شلیک تیر شروع می شد و در صورت لزوم با نیزه بازی و شمشیرزنی و در نهایت کشتی گرفتن ادامه می یافت.  از این شیوه نبرد مفصل در شاهنامه فراوان آمده است.

جنگ پیاده سوارکاران: اگر سوارکار از اسب می افتاد پیاده به نبرد ادامه می داد. گاهی اوقات سواره نظام سنگین اسلحه نیزه های خود را گرفته و اسب پیاده شده و گروهی از آن ها آرایش فالانژ را تشکیل می دادند. یا بر فراز قلعه از باروی آن دفاع می کردند. هر چند که معلوم نیست در این قبیل فضا های واقعا می شد چنین جنگید یا این صرفا تراوش ذهن هنرمندان سغدی است.

آرایش فالانژ سوارکاران پیاده شده سغدی برای حمله و دفاع گروهی

تیراندازی و دوئل:

1-      در دوئل نیزه زنی بین دو سوارکار سنگین اسلحه [شوالیه] سغدی، از گردن هر یک سپر را با حلقه ای به گردن آویز می شد و روی سینه را می پوشاند.

سپر از گردن آویختن سوارکاران سنگین اسلحه سغدی در دوئل آن سینه آن ها را در برابر اصابت تیرهای خصم محافظت می کرد.

2-      گاهی دوئل بین یک سوارکار نیزه زن و یک سوارکار تیرانداز بود که در این حالت تیرانداز امکان این را داشت که به سمت حریف رانده و با کمان خودش به او شلیک کند و در صورت عدم موفقیت سر اسب را برگرداند و با سرعت برگردد در حالی که حریف او را با نیزه اش تعقیب می کنند و در حالت چهارنعل تن و دست خود را به عقب بپیچاند و با یک شلیک اشکانی حریف را هدف قرار دهد.

مقاله مرتبط:  Sogdian Arms and Armour in the Period of the Great Migrations/ by: Valentina I. Raspopova